قرارداد کار باید در چهار نسخه تنظیم شود؛ یک نسخه به اداره کار، یک نسخه به کارگر و یک نسخه به کارفرما و یک نسخه در پرونده پرسنلی نگهداری می‌شود.
گزیده مواد پرکاربرد قانون کار، تأمین اجتماعی، مالیات‌های مستقیم و آیین‌نامه‌های اجرایی — با زبان ساده و برچسب‌های کاربردی.
قرارداد کار باید در چهار نسخه تنظیم شود؛ یک نسخه به اداره کار، یک نسخه به کارگر و یک نسخه به کارفرما و یک نسخه در پرونده پرسنلی نگهداری می‌شود.
کارفرما موظف است بابت کار انجام‌شده، حقوق و مزایای کارگر را مطابق شرایط قرارداد پرداخت کند؛ رعایت این تعهد مبنای هر رابطه کاری سالم است.
قرارداد کار باید شامل نوع کار یا شغل، حقوق پایه و مزایای جانبی، ساعت کار، تعطیلات و مرخصی، محل انجام کار، مدت قرارداد و سایر مزایا باشد.
شرایط مذکور در ماده ۷ باید در قرارداد کار قید شود؛ نبود یکی از این موارد به‌تنهایی موجب بی‌اعتباری قرارداد نیست اما حق کارگر را محفوظ می‌دارد.
دوره آزمایشی برای کارگران ساده حداکثر یک ماه، و برای کارگران فنی و متخصص حداکثر سه ماه است. در دوره آزمایشی هر یک از طرفین بدون اخطار و بدون پرداخت خسارت می‌تواند رابطه را قطع کند.
رابطه کار در مواردی پایان می‌یابد: فوت کارگر، از کارافتادگی کلی، انقضای مدت قرارداد، استعفا، بازنشستگی و شرایط پیش‌بینی‌شده در قرارداد. در این موارد پرداخت «خسارت اخراج» موضوعیت ندارد (مگر استعفای اثبات‌شده اجباری).
با پایان قرارداد یا خاتمه رابطه کار (به‌جز استعفا)، کارفرما باید به ازای هر سال سابقه، یک ماه آخرین حقوق به‌عنوان سنوات پایان خدمت بپردازد؛ برای کسری سال، به نسبت واقعی محاسبه می‌شود.
اگر کارگر در انجام وظایف خود کوتاهی کند یا بر اساس تشخیص مراجع صلاحیتش تأیید نشود، کارفرما با رعایت تشریفات (اخطار کتبی، نظر نماینده کارگران و کد تأیید مرکز کار) می‌تواند رابطه را قطع کند. در این حالت باید حقوق معوق، سنوات، عیدی و مانده مرخصی را به‌عنوان خسارت اخراج بپردازد.
حقوق پایه + مزایای شغلی و خانواده و مسکن و بن = حقوق ثابت؛ مبنای محاسبه سنوات، عیدی و اضافه‌کاری همین حقوق ثابت است.
کارفرما باید برای کار برابر، حقوق برابر بپردازد؛ تبعیض بر اساس جنسیت، قومیت و مذهب در پرداخت حقوق و مزایا ممنوع است.
حداقل مزد هر سال توسط شورای عالی کار با توجه به نرخ تورم و معیشت تعیین و از ابتدای سال اجرا می‌شود؛ پرداخت کمتر از حداقل، تخلف قانونی است.
ساعت کار هفتگی ۴۴ ساعت است (معمولاً ۴۴ ساعت در هفته یا ۱۷۶ ساعت در ماه)؛ کار بیشتر از این میزان، اضافه‌کاری محسوب می‌شود.
کارگران نوبت‌کاری شب، صرف‌نظر از نوع کار، مشمول ۱۵٪ (صبح و شب)، ۱۰٪ (صبح و عصر) یا ۳۵٪ (شب) اضافه‌پرداخت مزد می‌شوند.
ارائه کار اضافه‌تر از ساعت قانونی با توافق کارگر است؛ هر ساعت اضافه‌کاری حداقل ۴۰٪ بیشتر از مزد هر ساعت عادی پرداخت می‌شود و حداکثر ۴ ساعت در روز مجاز است (به‌جز موارد استثنا).
کار در روز جمعه با مزایای اضافی (۱۴۰٪ اضافه بر مزد) همراه است و در صورت کار کردن، روز تعطیل جایگزین نیز تعلق می‌گیرد.
برای ازدواج دائم و فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان، سه روز مرخصی با پرداخت مزد تعلق می‌گیرد.
مرخصی سالانه کارگران با احتساب چهار روز جمعه، ۲۶ روز کاری است؛ برای کار سخت و زیان‌آور، ۵ هفته است.
تاریخ استفاده از مرخصی با توافق کارگر و کارفرما تعیین می‌شود؛ روزهای مرخصی استفاده‌نشده ذخیره می‌شود و در پایان قرارداد باید نقداً تسویه شود.
مرخصی استعلاجی با تأیید سازمان تأمین اجتماعی است؛ در دوره پرداخت غرامت دستمزد، بخشی از آن توسط تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود.
زنان کارگر پس از زایمان، ۹ ماه مرخصی با پرداخت تمام مزد دارند و این مدت جزو سابقه خدمت محسوب می‌شود.
نظارت بر اجرای قانون کار و آیین‌نامه‌ها با بازرسان کار وزارت کار است؛ تخلفات به مراجع صالح گزارش می‌شود.
کارفرمایانی که بیمه کارگران را رعایت نکنند یا از پرداخت حداقل حقوق سرپیچی کنند، مشمول جریمه نقدی بر اساس جداول قانون کار می‌شوند.
پاداش سالانه (عیدی) حداقل ۶۰ روز آخرین حقوق پایه است (معادل ۲ برابر پایه سنوات) و با توافق کارفرما تا سقف ۳ برابر حداقل حقوق سالانه قابل افزایش است.
بیمه کردن کارگران از روز اول کار، تکلیف قانونی کارفرماست؛ حق بیمه بر اساس حقوق و مزایای مشمول محاسبه و به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود.
اختلافات کارگر و کارفرما ابتدا در هیئت تشخیص و سپس در هیئت حل اختلاف بررسی می‌شود؛ شکایت باید حداکثر ۳۰ روز پس از قطع رابطه کار ثبت شود.
کارگر می‌تواند شکایت خود را به واحدهای کار و امور اجتماعی ارسال کند؛ مرجع مکلف است بدون هزینه، پرونده را تشکیل و به نتیجه برساند.
جمع حق بیمه ۳۰٪ حقوق و مزایای مشمول است: ۷٪ سهم بیمه‌شده (کارگر)، ۲۰٪ سهم کارفرما و ۳٪ بیمه بیکاری سهم کارفرما.
مبنای محاسبه حق بیمه، حقوق و مزایای مستمر است (حقوق پایه، بن، مسکن، اضافه‌کاری و مزایای مشابه)؛ سقف آن مطابق آیین‌نامه محاسبه است.
در دوره بیماری تأییدشده، بخشی از حقوق کارگر به‌عنوان غرامت دستمزد از سوی سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود.
کارگرانی که غیرارادی و بدون میل خود بیکار می‌شوند، مطابق قانون بیمه بیکاری، مقرری بیکاری دریافت می‌کنند؛ شرط اصلی، ۶ ماه سابقه بیمه پیش از بیکاری است.
مدت دریافت مقرری بیکاری بر اساس سابقه بیمه متفاوت است: ۶ تا ۲۴ ماه سابقه = ۶ ماه مقرری؛ و به‌صورت پلکانی تا ۳۶ ماه برای سابقه‌های بالاتر.
بازنشستگی عادی: ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه بیمه. مسیرهای جایگزین: ۵۰ سال سن با ۳۰ سال سابقه، یا ۴۲ سال سابقه بدون شرط سن.
مستمری ماهانه بازنشستگی بر اساس میانگین حقوق دو سال آخر و ضریب سال‌های سابقه (حداکثر ۱۰۰٪ برای ۳۵ سال سابقه و با ضوابط قانون) محاسبه می‌شود.
از کارافتادگی کلی و مستمری بازماندگان (فوت بیمه‌شده) نیز مطابق ضوابط و درصدهای مقرر در قانون تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود.
مالیات حقوق پلکانی است: نرخ صفر تا سقف معافیت سالانه، و نرخ‌های پلکانی برای مازاد آن؛ معافیت سالانه هر سال در قانون بودجه تعیین می‌شود.
حقوق سالانه تا سقف معافیت مذکور در ماده ۸۴ از مالیات معاف است؛ کارفرمایان مکلف‌اند مالیات مازاد را به‌صورت ماهانه کسر و پرداخت کنند.
کارفرمایان مشمول مکلف‌اند مالیات حقوق کارکنان را به‌ترتیب جدول ماده ۸۴ کسر و هر ماه به سازمان مالیاتی پرداخت کنند؛ عدم پرداخت، شامل جریمه است.
پایه حقوق بازنشستگان، جبران ایاب و ذهاب، عیدی، مزایای پایان خدمت و خسارت اخراج تا سقف قانونی از مالیات حقوق معاف هستند.
درآمد اشخاص حقیقی از فعالیت تجاری، تولیدی و خدماتی (به‌جز موارد معاف و اجاره) مشمول مالیات مشاغل است؛ اظهارنامه تا پایان تیرماه سال بعد ارسال می‌شود.
مشمولان ماده ۹۵ که درآمد سالانه آنان کمتر از سقف معافیت مشاغل (تعیین‌شده در قانون بودجه) باشد، از پرداخت مالیات معاف و از ثبت دفاتر نیز معاف هستند.
نرخ مالیات درآمد اشخاص حقیقی پلکانی است: ۱۵٪ تا ۳۵٪ بر اساس جدول سالانه؛ پس از کسر معافیت سالانه از درآمد مشمول.
عدم ارسال اظهارنامه در موعد قانونی، شامل جریمه درصدی از مالیات متعلقه و از دست رفتن معافیت‌ها می‌شود؛ تقویم مالیاتی را جدی بگیرید.
عیدی در پایان اسفند (یا پایان قرارداد به‌صورت پرو‌راتا) پرداخت می‌شود؛ مبنا، «پایه سنوات» و پرداخت مساوی میان کارگران هم‌گروه است.
بن خواربار و کمک‌هزینه مسکن، مزایای ثابت سالانه‌ای هستند که هر سال با مصوبه شورای عالی کار تعیین و همراه حقوق پرداخت می‌شوند.
حق بیمه بر اساس لیست حقوق ماهانه و کد کارگاهی محاسبه و تا پایان ماه بعد پرداخت می‌شود؛ تأخیر، جریمه تأخیر تأدیه دارد.
کارفرما موظف است ساعت کار کارکنان را ثبت کند؛ اضافه‌کاری باید با سند و امضای کارگر مشخص و با نرخ قانونی پرداخت شود.
کارفرما مکلف است شرایط ایمنی، تجهیزات حفاظت فردی و آموزش‌های لازم را برای مشاغل خطرناک فراهم کند؛ تخلف، مسئولیت مدنی و کیفری دارد.
برای دریافت مقرری بیکاری، اخراج غیرارادی، سابقه حداقل ۶ ماه بیمه و معرفی به مراکز کاریابی الزامی است؛ سقف و میزان مقرری با جدول قانونی تعیین می‌شود.
متن‌ها خلاصه کاربردی مواد قانونی است و جایگزین مشاوره حقوقی موردی نیست؛ در پرونده‌های حساس به متن رسمی قانون مراجعه کنید.